Kronika Oliwska

Oliwianka Anna: Dzisiaj wybrałam się na plażę w Jelitkowie. Pomyślałam, że to niewiele ponad kwadrans tramwajem, przejdę się w tym grudniowym dniu parę metrów, powdycham dobrego powietrza i wrócę do pracy. Ale szum morza i ciepłe ubranie sprawiły, że szłam aż do Nowego Portu. Dawniej Jelitkowo należało do dóbr oliwskiego klasztoru, a w XIX wieku było to miejsce, do którego gdańszczanie jeździli wypoczywać. Mawiało się "do wód". Niektórzy, jak moja ciotka Melania, podejmowali "trud przejścia plażą do Sopotów, bo Sopoty dobrze robiły jej na oddech". Pomyślałam o tym dzisiaj, bo mój oddech wyraźnie zyskał, a przewietrzona głowa z przyjemnością wróciła w domu w pracowite rytmy pisania. 

2 grudnia 2021 roku wycięto palmę daktylową w oliwskiej palmiarni. Rosła tu przez 180 lat! Wycinka wymagała zgody konserwatora, bo palmiarnia jest wpisana do rejestru zabytków. Drzewo ścinano od góry po metrze, a każdy fragment zabezpieczano. Trafiły one na Wydział Biologii UG, gdzie posłużyły do badań naukowych. Decyzja była trudna, ale konieczna. Palma urosła tak bardzo, że czubkiem mogła przebić szklany sufit poprzedniej palmiarni. Remont i rozbudowa obiektu były potrzebne, ale mimo wszelkich środków ochrony palmy nie udało się uratować. Redaktorki kroniki mają nadzieję, że drzewo wydało nasiona, z których hoduje się kolejne rośliny. Czy oliwianie wiedzą coś na ten temat?

Kronika przypomina, że w Oddziale Sztuki Nowoczesnej Muzeum Narodowego czyli Pałacu Opatów działa także Kino w Pałacu. W ramach cyklu "Pędzlem i powieścią" towarzyszących wystawie "Olga Boznańska i…" wyświetlane są seanse, w których widownia ma okazję przypomnieć sobie klasykę malarską i literacką. Organizatorzy zdecydowali się na filmy, które łączą światy z powieści i obrazów, a każdorazowo opatruje je wstępem filmoznawca Krzysztof Kornecki. Dziasiaj o godz. 18:00 odbył się pokaz kultowego już filmu z 1972 roku - "Ziemia obiecana" Andrzeja Wajdy.

Księgarnia Kameralna Książka i Wino zaprosiła dzisiaj na wieczór z książką Piotra Ławacza "Jak być szczęśliwie nieszczęśliwym?" Tytuł przekorny, ale autor to praktyk radości. Goście (chyba wszyscy) wyszli w dobrych, a może nawet szczęśliwych nastrojach. Książka wciąż do kupienia w księgarni.

Swingin' Strings Duo to energetyczny duet proponujący wpadające w ucho i do serca swingujące nuty. Tego wieczoru o godz. 19:00 Artur Chyb (gitara) i Magda Baliczak (wokalistka) wystąpili w Oliwskim Ratuszu Kultury dzieląc się z publicznością energią, wibrującymi, jazzowymi standardami, uwspółcześniając je i dodając do nich własną charyzmę. Widzowie wyszli energetycznie pobudzeni i... jakby młodsi. Po takim koncercie, jak powiedziała jedna z uczestniczek "nogi zamiast chodzić zaczynają tańczyć, a biodra naturalnie się kołyszą, prawie jak u Marilyn Monroe". Muzyka leczy duszę i ciało, prawda? 

Hommage à Arvo Pärt / Polski Chór Kameralny zabrzmiał dzisiaj medytacyjną muzyką Arvo Pärta, jednego z najlepszych kompozytorów naszych czasów. Dyrygował Stephen Layton, światowej klasy artysta, a na organach zagrał prof. Roman Perucki. Przestrzeń katedry oliwskiej pozwoliła wybrzmieć dźwiękom z wyjątkową mocą.

Kolejny piękny koncert odbył się o godz. 19:00 w Oliwskim Ratuszu Kultury. Tu publiczność wysłuchała piosenek Agnieszki Osieckiej w Mikołajkowym koncercie Natalii Bożewicz. Było magicznie, nostalgicznie i ciepło.

Wystawie w Pałacu Opatów "Basil Alkazzi: artysta i filantrop" towarzyszy cykl spotkań i wydarzeń, także dedykowanych najmłodszym odbiorcom sztuki. Dzisiaj o godz. 11:00 odbyły się kreatywne "Warsztaty z wyobraźni", a uczestnicy pracowali z kolażem. Kreatywność nie miała granic, a pracownicy Muzeum wspierali każdą inicjatywę twórczą. 

Lokalna przewodniczka Ewa dotarła do informacji opublikowanej w Dzienniku Bałtyckim z wtorku, 8 grudnia 1970 roku (wówczas cena dziennika wynosiła 50 gr), dotyczącej katastrofy kolejowej, do której doszło w Oliwie. Wydarzenie miało miejsce dzień wcześniej, kilkanaście minut po godzinie 17. Elektryczny pociąg podmiejski jadący z Gdańska do Gdyni został zatrzymany na wysokości przystanku Gdańsk-Przymorze po użyciu hamulca bezpieczeństwa — pod nadjeżdżający skład wpadł człowiek.
Kilka minut później w stojący pociąg z dużą siłą uderzył od tyłu kolejny pociąg elektryczny jadący tym samym torem. Kabina sterownicza drugiego składu wbiła się głęboko w ostatni wagon zatrzymanego pociągu. Jak relacjonował Dziennik Bałtycki, na miejscu słychać było jęki rannych oraz wołania o pomoc. Do akcji ratunkowej zmobilizowano liczne karetki pogotowia z całego Trójmiasta. Wydarzenie to wstrząsnęło mieszkańcami regionu i zapisało się tragicznie w historii lokalnej kolei.

Dzisiaj o godz. 18:00 w Księgarni Kameralnej Książka i Wino odbyło się spotkanie z grafikiem i ilustratorem Markiem Frankowskim. Uczestnicy mieli możliwość poznać cały proces tworzenia ilustracji. Jednocześnie warsztaty były nastawione na to, by każdy uczestnik odnalazł swój własny, charakterystyczny styl rysowania, odkrył swoje mocne strony i mógł je twórczo eksplorować. Spotkanie miało tytuł "Podróż bohatera... czyli jak zacząć tworzyć ilustracje".

Portal DawnaOliwa.pl jest dla nas prawdziwą kopalnią wiedzy o historii Oliwy – jej dawnych zakładach, ulicach i mieszkańcach. Dzięki zgromadzonym tam materiałom można odtworzyć losy miejsc, które przez dziesięciolecia współtworzyły przemysłowy charakter dzielnicy.
Jednym z takich zakładów była fabryka sody i mydła Brunona Toercklera, założona pod koniec XIX wieku w Oliwie. W okresie międzywojennym i podczas II wojny światowej działała pod nazwą Thompson-Pilo, a po 1945 roku została upaństwowiona i funkcjonowała m.in. jako Gdańskie Zakłady Chemiczne, a później „Organika-Fregata”.
Dla powojennej historii zakładu istotna jest data 9 grudnia 1991 roku, kiedy przedsiębiorstwo zostało zgłoszone do prywatyzacji, co zapoczątkowało końcowy etap działalności państwowej fabryki i zamknęło ważny rozdział przemysłowej historii Oliwy.
Jeśli chcesz więcej: http://www.dawnaoliwa.pl/opisy/firmy/toerckler.html

W sobotę 10 grudnia 1898 roku prasa gdańska informowała, że właścicielem nowo wybudowanego Kurhausu w Brzeźnie został A. Höcherl z Oliwy. Kurhaus (dom zdrojowy) był wówczas kluczowym obiektem uzdrowiskowym i towarzyskim kąpieliska morskiego Brzeźno (Brösen), pełniąc funkcje restauracyjne, koncertowe i rekreacyjne. Fakt, że nowym właścicielem został przedsiębiorca z Oliwy, pokazuje powiązania gospodarcze między rozwijającą się Oliwą a nadmorskim kurortem Brzeźno pod koniec XIX wieku. Był to okres intensywnego rozwoju infrastruktury wypoczynkowej w okolicach Gdańska.
Źródło: Danziger Neueste Nachrichten, Gdańsk (Danzig), nr z dnia 10.12.1898 r.

Rozpędziła się z aktywnością oliwska Księgarnia Kameralna Książka i Wino. Grudzień dla wielu z nas jest intensywny, ale ci, którzy okien nie myją i nie szaleją z zakupami chętnie korzystają z oferty kulturalnej. Dzisiaj o godz. 18:00 w kameralnym wnętrzu wśród książek odbyło się spotkanie  z Dorotą Karaś, autorką książki "Cybulski Podwójne Salto". Goście dopisali, książka wciąż jest do kupienia w księgarni. Spotkanie poprowadził Adam Przyklęk.

W Zespole Szkół Architektoniczno-Projektowych uczniowie i nauczyciele odbyli historyczną podróż w niedaleką przeszłość. Dzisiaj w szkole miało miejsce spotkanie upamiętniające wydarzenia Grudnia '70 na Wybrzeżu. Gościem specjalnym był naoczny świadek i fotograf tamtych dni, pan Wojciech Jung, członek Gdańskiego Towarzystwa Fotograficznego. 

13 grudnia 1981 roku wprowadzono w Polsce stan wojenny. Co to oznaczało w szerszej perspektywie? Delegalizację struktur "Solidarności", powrót do politycznej cenzury, przygnębienie i strach spowodowane przejazdem ulicą Grunwaldzką w kierunku Gdańska korowodu czołgów i pojazdów opancerzonych. Wielu oliwian to pamięta. Ja pamiętam wąską perspektywę 7-letniego dziecka i krótszy dzień na podwórku. To chyba nie było tamtego grudnia, ale wiele miesięcy później. Mama nie pozwalała mi ganiać na dworze i wolała, bym siedziała w domu. Dla siedmiolatki najważniejszą sprawą była przyjaźń i robienie "sekretów" z przyjaciółkami: ukrywanie kawałków roślin, papierków od słodyczy i zaklęć zapisanych na oderwanych rogach z zeszytu pod znalezionymi szkiełkami. Każda wielka sprawa polityczna rzuca cień na dzieci. 

Dorota Milewicz, z wykształcenia biolożka, z pasji malarka miała już kilka wystaw swoich akwareli, które kradną serca oliwian i gości Oliwy. Ulotne, delikatne, płynące po papierze barwy układają się pod ręką artystki w unikalne pejzaże, ptasie opowieści, nostalgiczne narracje. Tym razem Księgarnia Kameralna Książka i Wino zorganizowała warsztaty z Dorotą, a ponieważ święta za progiem, uczestnicy malowali akwarelowe kartki świąteczne. Wydarzenie było biletowane, ilość miejsc ograniczona, ale szybko zostały zajęte. 

W dniu 15 grudnia 1740 roku Oliwa pozyskała relikwie św. Barbary i św. Jana Nepomucena "wymieniając" je na fragment relikwii św. Oliwy z Agnani. Umieszczono je w kaplicy poświęconej Pięciu Ranom Chrystusa powszechnie znanej jako Chrzcielna. Od 1740 roku nosi ona także wezwanie tych dwóch świętych, a ich figury zdobią ołtarz. To kaplica na lewo od wejścia głównego do naszej katedry. Twórcą dekoracji rzeźbiarskiej i architektonicznej, w większości wykonanej z barwionego na imitację marmuru stiuku wykonał Ignacy Miller z Pragi. W naszej katedrze najsłynniejszym jego dziełem jest kaplica pw. Świętego Krzyża znana jako opacka. 

Dzisiaj Hala Olivia skończyła 53 lata. To prawie rówieśniczka redaktorek Kroniki ;) Uroczyste oddanie do użytku miało miejsce właśnie 16 grudnia 1972 roku, a inauguracyjny mecz hokejowy rozegrały drużyny Stoczniowca Gdańsk i Polonii Bydgoszcz. Zamiarem architektów było stworzenie bryły, która kształtem przypomina łódź mierzącą się z falami. Z pewnością każdy oliwianin ma własne wspomnienia związane z tym miejscem.

Jak reagować w sytuacjach kryzysowych? Co powinniśmy mieć w domu na wypadek "godziny W"? Jakie produkty zakupić? Jak przygotować plecak pierwszej potrzeby? Gdzie szukać schronienia w sytuacjach zagrożenia: klęsk żywiołowych, wojny, kataklizmu? Oliwianie mogli dowiedzieć się tego podczas drugiego już spotkania z panem Adamem Patałuchem, ekspertem w dziedzinie bezpieczeństwa. Pierwsze spotkanie miało miejsce kilka dni temu w Szkole Podstawowej nr 35 w Oliwie. Dzisiaj o godz. 18:00 kolejni mieszkańcy mieli okazję zdobycia wiedzy w Szkole Podstawowej nr 23. Tego typu spotkania nie mają na celu wzbudzania strachu, ale przekazania wiedzy, a tym samym zapewnieniu poczucia bezpieczeństwa. Świadomość zagrożeń nie musi zdominować naszego życia i nie musimy się tego bać, jeśli wiemy, jak postępować w sytuacjach zagrożenia, na które nie mamy wpływu. Frekwencja podczas obydwu spotkań pokazała, że to wiedza potrzebna, bo od niej zaczyna się bezpieczeństwo.

Coraz bliżej święta, w sklepach mniej lub bardziej przaśne dekoracje, słodycze coraz gorszej jakości i coraz słodsze, na dworze zimno, śniegu ani widu, ani słychu (tak, tak, te puchate zbitki gwiazdek także wydają dźwięki). Szukamy piękna spacerując po naszej Oliwie i z pewnością dostrzegamy je o każdej porze roku, nawet w ponurych, krótkich, wilgotnych dniach grudnia. Jeśli jednak komuś jest zbyt zimno, zbyt szaro, zbyt głośno Oliwa daje mnóstwo możliwości odkrywania piękna na nowo. Dzisiaj o godz. 18:00 w Księgarni Kameralnej Książka i Wino odbyło się spotkanie autorskie z prof. Kazimierzem Nowosielskich wokół jego książki "Pięknostan". Bo, jak powiedziała na początku prowadząca Hanna Solway: "Trwa bój o piękno". Kto był? Jakie macie refleksje?

Kronika jest tam, gdzie dzieje się coś ważnego. A przed świętami staramy się trochę zwolnić i dostrzec miłość w miejscach, w których jest ona najbardziej potrzebna. W DPS przy ul. Polanki odbyło się dzisiaj wigilijne spotkanie. Najstarsza mieszkanka, która zasiadła przy stole ma 109 lat. Nie wszyscy mieszkańcy DPS byli w stanie uczestniczyć w kolacji, a warto wiedzieć, że zamieszkuje tam ponad 100 pensjonariuszy. W spotkaniu pomagali wolontariusze, harcerki, ale też opiekunki i terapeuci. Seniorzy otrzymali podarunki od wspomagającego dwa DPS-y w Gdańsku sponsora - Toyoty Chodzeń. Życzenia złożyła wiceprezydentka Gdańska Monika Chabior. Życzliwość, pamięć, serdeczność. Tego życzymy sobie wszyscy, niezależnie od wieku i miejsca zamieszkania. 

Wigilia Międzywyznaniona organizowana przez Oliwski Ratusz Kultury od wielu lat co roku przyciąga tłumy. Tak było również dzisiaj. Rozświetlona świątecznie ulica opata Rybńskiego, migające z pobliskiego parku iluminacje i dzieciaki ze świecącymi balonami na patykach dodawały uroku temu ciepłemu wydarzeniu. Szopka, która powstała w tym roku jest zaskakująca, bo stworzona w większości ze... złomu. Artyści (Czesław Podleśny, Ada Majdzińska i Jan Raczyński) podzielili ją na dwie strefy: sacrum i profanum. Sacrum na górze to Święta Rodzina, zaś profanum na dole reprezentuje współczesnego człowieka. 

W Księgarni Kameralnej Książka i Wino odbył się dzisiaj ceramiczny kiermasz POP-UP @czikita_ceramics. Dwa dni temu właściciele wprowadzili nową, zimową kartę win, zatem goście wybierając ceramiczne prezenty dla bliskich raczyli się wybornymi aromatami, w tym także książkowymi. Wiadomo, że książki papierowe pachną najpiękniej. Prezenty pod choinkę mają cieszyć wiele zmysłów. 

W sobotę 22 grudnia 1934 roku w restauracji „Karlshof” w Oliwie odbyło się spotkanie organizacji polskich, podczas którego chór dziewcząt „Szopka” śpiewał kolędy. W programie znalazły się wykonania tradycyjnych pieśni bożonarodzeniowych oraz świąteczne występy wigilijne, tworząc atmosferę kulturalno-świąteczną przed Bożym Narodzeniem.
„Karlshof” był wówczas jednym z ważnych miejsc spotkań społeczności polskiej w Oliwie — miejscem zebrań, koncertów i imprez organizowanych przez lokalne stowarzyszenia.
Źródło: DawnaOliwa.pl, oparte na opracowaniu Franciszka Mamuszki „Kaszubi oliwscy”

Jak odnotowuje portal DawnaOliwa.pl, w dniu 23 grudnia 1944 roku na ulicy Cystersów w Oliwie doszło do przypadku otrucia gazem. Zdarzenie to miało miejsce w trudnym okresie końca II wojny światowej. Źródła nie podają bliższych szczegółów dotyczących okoliczności ani liczby poszkodowanych.

W wigilię Świąt Bożego Narodzenia redakcja Kroniki Oliwskiej składa serdeczne życzenia wszystkim Czytelnikom, niezależnie od miejsca zamieszkania, upodobań świątecznych czy wyznawanej religii. To czas, w którym dzień zaczyna być dłuższy, a światło daje życie. Życzymy Wam wszystkim radosnych i ciepłych dni świątecznych. Odpoczywajcie jak lubicie. Bądźcie uśmiechnięci lub zamyśleni. Bądźcie dla siebie dobrzy.

Wspomina oliwianka Anna: Poszłam na szybki marsz, by spalić trochę kalorii. Pochłonęłam dzisiaj połowę ciasta francuskiego z łososiem, popiłam barszczem i jakby tego było mało, po kilku rozdziałach książki "Dlaczego kobiety uprawiają ogrody" podgrzałam ciasto drożdżowe, posmarowałam je masłem i konfiturą wiśniową i... ugryzłam ledwie kawałek. Cóż, w tak niskiej temperaturze kalorie spalają się szybciej, pomyślałam, ubrałam się w kilka warstw i ruszyłam do parku. Było pięknie, bo iluminacje wprowadzają bajeczny nastrój, a do tego mnóstwo spacerowiczów. Cóż, chyba nie tylko ja dbam o formę ;) Wesołych Świąt! 

Święta Bożego Narodzenia są ostoją tradycji i tego co trwałe, często niezmienne, rodzinne, wielopokoleniowe. Rezygnujemy z codziennych upodobań do matchy, sushi, ramenu, patrzenia się w telefon, ubieramy choinki w ozdoby sprzed lat, których uroda jest czysto sentymentalna i nagle okazuje się, że lubimy zasiąść przy wigilijnych potrawach, a te same świąteczne kolędy, których słowa są dla nas jak zapachy z dzieciństwa dają poczucie bezpieczeństwa i trwałości. A mimo to podczas spacerów zaglądamy do oliwskich kawiarni, siadamy na zimowy grzaniec, kawę z cynamonem, herbatę z goździkami, grzejemy ręce i dusze. To właśnie zmiany. Kilka dekad temu nie do pomyślenia było wyjść z domu i zjeść ciasto w kawiarni w Boże Narodzenie. Ci z Was, którzy tego zimnego popołudnia zajrzeli do Kafe Delfin z pewnością i w taki sposób poczuli magię świąt. Przecież nieważne, czy zasiadamy w domu, czy w kawiarni. Ważne, by było ciepło, dobrze i bezpiecznie. A o tym, że potrzebujemy być wśród ludzi, nie tylko wśród rodziny, świadczą oliwskie kawiarnie, w tym Kafe Delfin, gdzie stoliki rozbrzmiewały rozmowami aż do wieczora.

Doroczny Koncert Bożonarodzeniowy, na który Polski Chór Kameralny zaprasza od 2006 roku tym razem wybrzmiał w archikatedrze oliwskiej. "Cicha noc - koncert kolęd na chór i orkiestrę smyczkową" nieustannie cieszy się popularnością. Podobnie było w tym roku. Jeden z ostatnich grudniowych dni wypełniły radosne dźwięki kolęd.

To jednak nie było jedyne kolędowanie w Oliwie (redakcja Kroniki nie liczyła wszak domowych i przyjacielskich spotkań), bo na "Wieczór kolęd i pastorałek" zaprosił także Oliwski Dom Sąsiedzki. Tamtejszy "otwarty sercem" Chór wyśpiewał radosne nuty ocieplając mroźny wieczór. Wydarzenie rozpoczęło się o godz. 17:00, a rozbrzmiało energią na całą okolicę. 

W kolorową i muzyczną podróż teatralną dzieci i dorosłych zaprosił dzisiaj Teatr Garden. Spektakl "Dookoła świata" odbył się w Oliwskim Ratuszu Kultury o godz. 12:00. Widzowie mieli okazję poznać różne kultury świata i doświadczyć wzrokiem, słuchem i… poczuciem humoru. Teatr zaprezentował tańce i muzykę, stroje i podstawowe zwroty w językach Chin, Indii i Polski.

Sztorm, bursztynowy piasek i mnóstwo spacerowiczów w Jelitkowie. Oliwianka Beata podzieliła się z Kroniką swoimi wrażeniami: "Dzieci pojechały do swoich domów już wczoraj po obiedzie. Obejrzeliśmy z mężem film i zamierzaliśmy dzisiaj dojadać makowiec i inne słodkości, ale wiatr tak szarpał gałęziami starego modrzewia, że postanowiliśmy pojechać nad morze. W Jelitkowie tłumy. Doszliśmy plażą aż do molo w Brzeźnie, a tam jeszcze więcej spacerowiczów. Było wietrznie, zimno mimo czapek i kapturów, ale za to co chwilę wychodziło słońce i rozświetlało na srebrno pieniące się fale. Piasek miejscami był bursztynowy i to dosłownie. Niewiele większe od ziaren piasku bursztyny pokrywały całe połacie. Nie dało się zbierać takiej drobnicy, ale w słońcu wyglądało to pięknie. Teraz czekamy na styczniowe sztormy i po Nowym Roku pewnie pojedziemy do Sobieszewa".

W środę 30 grudnia 1207 roku, jak podają nekrologi żukowskie, zmarł Sambor I, książę pomorski i fundator klasztoru cystersów w Oliwie. Jego fundacja zapoczątkowała wielowiekową historię opactwa oliwskiego, które stało się jednym z najważniejszych ośrodków religijnych i kulturowych Pomorza.

31 grudnia 1875 roku w Skarszewach jako syn mistrza szewskiego Dominika Halby i jego żony Joanny urodził się Franciszek Halba. Był rzemieślnikiem i działaczem lokalnej społeczności, aktywnie uczestnicząc w życiu Oliwy na przełomie XIX i XX wieku.