Kronika Oliwska

Na podstawie zapisów z Księgi Budowlanej z lat 1874–1895 odnotowano, iż 1 lutego 1888 roku na posesji przy ówczesnej Köllner Chaussee 21 (obecnie Stary Rynek Oliwski 7) przeprowadzono rozbiórkę istniejącego budynku gospodarczego, a następnie przystąpiono do budowy nowego obiektu. Nowy budynek wzniesiono jako konstrukcję murowaną (masywną) o wymiarach 31,4 × 7,6 m. Obiekt posiadał parter oraz częściowo piętro o wysokości pomieszczeń 2,8 m, a w pozostałej części zastosowano ściankę kolankową o wysokości 1,25 m. Całość przykryto dachem krytym dachówką ceramiczną.
Inwestycja ta wpisywała się w rozwój zabudowy gospodarczej i usługowej ówczesnej Oliwy pod koniec XIX wieku.
Źródło: Księga budowlana 1874–1895, dawnaoliwa.pl

W środę, 2 lutego 1673 roku, w Oliwie zmarł Kasper Förster Młodszy (ur. w lutym 1616 roku) – wybitny kapelmistrz, śpiewak i kompozytor epoki baroku. Był związany z dworem króla Władysław IV w Warszawie, a następnie prowadził działalność muzyczną w Danii, Gdańsku oraz Hamburgu. Należał do najważniejszych przedstawicieli środowiska muzycznego XVII-wiecznego Gdańska i regionu.
Źródło: dawnaoliwa.pl

Dzisiaj o godz. 18:00 w Galerii Sztuki Nowy Warzywniak odbył się wernisaż wystawy "Para" dzieł Adrianny Majdzińskiej i Czesława Podleśnego. Tłumnie przybyli goście spędzili czas na rozmowach przy dyskretnie towarzyszącej im muzyce na żywo. Sztuka współczesna nie jest łatwa w odbiorze, wymaga od nas zatrzymania się, przemyśleń, poszukiwań we własnych doświadczeniach życiowych. Formy i różne materie na obecnej wystawie skłaniają do takich poszukiwań. To sztuka, w której przy odrobinie wysiłku intelektualnego i poddaniu się emocjom każdy odnajdzie coś ważnego. W tym rozpędzonym świecie właśnie takie dzieła, takie narracje, trudności, jakie przed nami stawiają i próby, jakim nas poddają są potrzebne. Czy banał "sztuka nas wyzwoli" na pewno jest banałem? Świat idzie do przodu nie dlatego, że bezrefleksyjnie siedzimy przed serialem, ale dlatego, że myślimy. Wystawę malarstwa i rzeźby można oglądać do końca miesiąca.

Mróz nie odpuszcza. Mamy wyjątkową zimę w tym roku. Napadało śniegu, a następnie wszystko zmroziło. Podziwiamy lodowe struktury nad morzem, zamarznięty potok oliwski i oblodzone kamienie wystające ponad powierzchnię pokrywy lodowej przy palmiarni. Zatarły się granice między ziemią a wodą. Oliwianie spacerują i fotografują. Jest zimno i niektóre szkoły przeszły na dzień-dwa na nauczanie zdalne. Niestety w zeszłym tygodniu w elektrociepłowni PGE awarii uległ jeden z kotłów. Dzisiaj została ona usunięta, dzieciaki mogą wrócić do szkół. 

Oliwski Ratusz Kultury znowu przyciągnął licznych miłośników sztuki. Tym razem na wernisaż malarstwa Krystyny Suchwałło. Bardzo sensualne i bardzo barwne kwiaty na sporych formatach zatrzymywały gości na dłużej. Panie Elżbieta i Grażyna, stałe bywalczynie wystaw sztuki zastanawiały się dlaczego ich mężów bardziej interesuje golf i piłka nożna, niż sztuka. Doszły do wniosku, że może to być wynikiem fizjologii. Cóż, już w antyku istniała teoria humoralna ściśle powiązana z płcią. Panie serdecznie uśmiały się i po wernisażu z przyjemnością wróciły do swoich mężów. Wystawę można oglądać do końca miesiąca.

Księgarnia Książka i Wino zaprosiła dzisiaj na spotkanie z polskim winem. Tym razem polscy winiarze z Winnicy z Gór Pieprzowych usytuowanej nad Wisłą opowiedzieli jak stworzyli miejsce i połączyli to z degustacją. Bilety można było nabyć wcześniej w księgarni, gości nie zabrakło, a gospodarze oraz Kasia i Damian Miszuda, właściciele winnicy przygotowali także niespodziankę.

W środę 07.02.1207 roku według nekrologów oliwskich zmarł Sambor I fundator klasztoru w Oliwie.
Źródło: dawnaoliwa.pl

"Tu widzisz miejsce spoczynku prochów Reginy, która postępowała śladami św. Benedykta. Była ona zakonnicą z obdarzonego przez Boga łaskami zgromadzenia w Nieświeżu. Wojna zmusiła ją do opuszczenia wraz innymi Nieświeża. Jej nazwisko rodowe Karwacka. Teraz jest ona prochem i pyłem. Módl się o spokój jej duszy! Ty, który czytasz te słowa, pomyśl też o własnym losie! Człowiek przemija jak kwiat polny!" To słowa z płyty nagrobnej Reginy Karwackiej, benedyktynki, która 8 lutego 1643 roku złożyła profesję. Habit wdziała dwa lata wcześniej. Mniszka zmarła w Gdańsku, bo wraz z innymi benedyktynkami uciekała z Nieświeża przed potopem szwedzkim. 
Źródło: dawnaoliwa.pl

W niedzielę, 9 lutego 1913 roku, w Domu św. Bernarda w Oliwie odbyło się przyjęcie dziewcząt, które ukończyły szkołę, połączone z ich przyjęciem na kurs kształcenia w zakresie robót ręcznych oraz gotowania.
Wydarzenie to było częścią działalności wychowawczo-oświatowej parafii oliwskiej, ukierunkowanej na praktyczne przygotowanie młodych kobiet do życia rodzinnego i zawodowego. Kursy te miały istotne znaczenie społeczne, szczególnie dla dziewcząt z mniej zamożnych środowisk.
Źródło: Zygmunt Iwicki, Kronika parafii (katedralnej) w Oliwie (1904–1945), Gdańsk 1999.

Jak w każdy wtorek Oddział Etnografii w dawnym spichlerzu opatów w Oliwie zaprosił na wieczór filmowy. Dzisiaj widzowie obejrzeli polski film „Szkoda, że nareszcie” opowiadający o postaci Jacka „Budynia” Szymkiewicza, artysty i osobowości scenicznej lat. 90-tych, znanego z poetyckich tekstów i pasji do muzyki. Pamiętajcie o wtorkowych projekcjach. Wstęp wolny!

Wczoraj zmieniono nazwę części ulicy Bażyńskiego. Fragment od Wita Stwosza do Alei Grunwaldzkiej otrzymał nową patronkę. Jest nią wybitna humanistka Maria Janion. Pani profesor była doktorem honoris causa Uniwersytetu Gdańskiego, ale nadanie nazwy ulicy było poprzedzone sprzeciwem i dyskusją w Radzie Dzielnicy Oliwa. Ponownie władze Gdańska nie uwzględniły sugestii i głosów radnych, którzy w tej dzielnicy żyją i dostrzegają jej potrzeby. Redaktorka Kroniki Anna: dzisiaj poszłam sprawdzić zapis na tabliczce po wczorajszym, uroczystym jej odsłonięciu, które widziałam w relacji w internecie. Uff... - pomyślałam - nareszcie "ul." pisane z małej litery. W Oliwie wciąż jest masa tabliczek, gdzie rozpoczyna się to wielką literą. W 2018 (sprawdziłam, mam nadal w skrzynce mailowej) pisałam do urzędników o błędnym zapisie ulic, otrzymałam uprzejmą odpowiedź z podziekowaniami i zapewnieniem o zajęciu się tą sprawą, ale nazwa "Ul. Bażyńskiego" raziła mnie po oczach na rogu z "Ul. Wita Stwosza" do czasu zmiany nazwy fragmentu Bażyńskiego na "ul. prof. Marii Janion" i nową tabliczkę pod kątem prostym "ul. Wita Stwosza". Niestety urzędnicy nie pomyśleli o tym, by na rogu Wita Stwosza i pozostałego fragmentu ulicy Bażyńskiego dodać tabliczkę. Spacerem wróciłam do domu mijając tabliczkę: "Ul. Kasprowicza"

Dzisiaj Tłusty Czwartek. Redaktorka Anna: "podobno trzeba dzisiaj zjeść pączka, żeby mieć szczęście. Wolałam więc nie kusić pecha, tym bardziej, że jutro piątek trzynastego, a ja jestem szalenie przesądna. Po ósmej pojechałam do Dobrej Pączkarni we Wrzeszczu, odstałam kwadrans słuchając audiobooka "Ambasadorowie" Henry Jamesa, kupiłam trzy z różą dla syna i jednego z pistacją dla siebie. Wróciłam. Na śniadanie zrobiłam kanapkę z jajkiem i awokado, posypałam ją prażonymi pestkami dyni, do picia zakwas z buraków - uwielbiam. Obok, na drugim talerzyku położyłam pączka. Musiał odczekać wiele minut, żeby nie psuł smaku śniadania. W końcu sięgnęłam po niego: "niech ci będzie, chodź do mamy". Zjadłam. Nie lubię pączków, co sprawia, że traktuje się mnie jak lekkie dziwadło, ale cóż, dzielę się tym z Wami narażając się na ostracyzm :) Teraz, pisząc te słowa dwie godziny później, czuję się bardzo źle. Mam niemiły smak i ciężkość w brzuchu. No, dziwadło. Na szczęście kolejny tłusty czwartek dopiero za rok. Zdążę zapomnieć.  

W lutym 1963 roku w Oliwie rozebrany został szpitalik św. Łazarza – jeden z najstarszych obiektów opieki społecznej w tej części miasta. Przez blisko 300 lat pełnił funkcję szpitala i przytułku, głównie dla ubogich, chorych i podróżnych. Tego typu „szpitaliki” miały w dawnych wiekach znaczenie zarówno medyczne, jak i charytatywne.Pomimo sprzeciwu wielu mieszkańców oraz środowiska konserwatorów zabytków, decyzja o rozbiórce została przeprowadzona bez uwzględnienia wartości historycznej budynku. W miejscu dawnego szpitalika powstał fragment ulicy Grunwaldzkiej oraz pętla tramwajowa, co na trwałe zmieniło historyczny układ przestrzenny Oliwy.
Źródło: Franciszek Mamuszka, Oliwa. Okruchy z dziejów, zabytki, Gdańsk 1985.

18 lutego 1577 roku w wyniku najazdu gdańszczan spłonęło część zabudowań klasztornych w Oliwie, między innymi spichlerz klasztorny i Dom Bramny. Odbudowywano je do 1602 roku.

Walentynki mają bardzo długą tradycję, bo łączą w sobie pogańskie święto rzymskie z kultem chrześcijańskiego męczennika Walentego. Rzymianie mieli swoje luperkalia, czyli święto Fauna, pół człowieka, pół kozła. Łączy się je także ze staroitalskim bóstwem Luperkusem, który chronił stada owiec przed wilkami. Istnieje też legenda sięgająca Romulusa i Remusa, bliźniaków wykarmionych przez wilczycę i pasterzu, który je znalazł w wilczym legowisku, po czym zabrał do domu. Luperkalia rozpoczynały się na wzgórzu Palatyn w jaskini, w której - jak wierzono - wilczyca karmiła chłopców. Kapłani ubrani w skóry ofiarnych zwierząt obiegali Palatyn uderzając przechodniów rzemieniami. Szczególnie kobietom było to "miłe" - bo miało gwarantować płodność. W 496 roku papież Gelazjusz I ustanowił święto zakochanych w dzień pamięci ich patrona, świętego Walentego. Był on chrześcijańskim męczennikiem, który zginął w III wieku. Był biskupem w Rzymie i potajemnie udzielał ślubów, także wojownikom, co było złamaniem zakazu ówczesnego cesarza. Uważano, że małżeństwo nie sprzyja wojaczce. Nie wiemy, ile w tym prawdy a ile legendy, ale podobno biskup po wtrąceniu do lochów zakochał się w niewidomej córce dozorcy, a ta cudownie odzyskała wzrok. Biskupa ścięto, a ukochana otrzymała od niego sporządzony przed śmiercią list podpisany "od twojego Walentego". Wszystkim Oliwianom i sympatykom Oliwy redaktorki Kroniki życzą wspaniałych Walentynek.

16 lutego 1989 roku, a był to czwartek, powołano spółkę Międzynarodowe Targi Gdańskie. Jej siedzibę ulokowano w zabudowaniach dawnych Zakłady Mechaniki Precyzyjnej przy ulica Beniowskiego.
Zakłady te funkcjonowały wcześniej jako przedsiębiorstwo przemysłowe, w którym prowadzono m.in. produkcję wag oraz magnetofonów. Utworzenie spółki Międzynarodowe Targi Gdańskie stanowiło jeden z przejawów przemian gospodarczych schyłkowego okresu PRL, zapowiadających nowy kierunek rozwoju gospodarczego miasta.

Cosma Gallery z Oliwy tym razem zaprosiła na wernisaż do hotelu Sheraton w Sopocie. W Oliwie zimno, a w końcu Sopot to były niegdyś dobra cysterskie, więc wystawa sztuki w tamtejszej, eleganckiej przestrzeni może zostać uznana za wydarzenie oliwskie. Artystką, która zaprezentowała swoje prace była Sabina Maria Grzyb, a gości obowiązywał dress code - maski. Wszak dzisiaj ostatki, a obrazy w radosny, mroczny i tajemniczy sposób opowiadają o weneckim karnawale. Cosma Gallery już wkrótce wznowi działalność w Oliwie przy Grottgera, a tymczasem właścicielka Anita Cempa zaprosiła do odwiedzania Sheratona i podziwiania dzieł malarki. Słowem wstępu obdarzył gości Rafał Olbiński, który chwaląc Sabinę Król poruszył temat rozwoju sztuki współczesnej. Tajemnicze, weneckie, koronkowe, lśniące kryształkami, pierzaste i humorzaste maski uczyniły wieczór barwniejszym. 

Dom Bramny w Oliwie to jeden z najstarszych budynków naszej dzielnicy. Przez kilka stuleci pełnił rolę głównego wjazdu do opactwa cysterskiego. W bramie urząd sprawował wójt klasztorny. Na piętrze mieściła się kaplica św. Bernarda, patrona katedry oliwskiej. W 1577 roku Dom Bramny zburzyli gdańszczanie, którzy napadli na klasztor. Dwa lata później go odbudowano, a kaplicę konsekrowano w 1607 nadając jej wezwanie Matki Bożej, Benedykta z Nursji i św. Bernarda, zgodnie z obietnicą uczynioną przez mnichów podczas zarazy w 1602 roku. Kolejna epidemia w 1709, która wybuchła w Gdańsku pochłonęła ponad 30 tysięcy mieszkańców. W Oliwie zmarło około 300 osób, w tym proboszcz cysterskiego kościoła św. Jakuba. Z powodu tych wydarzeń Dom Bramny bardziej jest znany jako Dom Zarazy. 

19 lutego 2026 roku – dzień zimowy w życiu Oliwy; brak zachowanych przekazów o wydarzeniach nadzwyczajnych w historii naszej dzielnicy.
Być może czytelnicy kroniki posiadają własne informacje, dokumenty lub wspomnienia związane z tym dniem lub wcześniejszymi latami, którymi zechcą się podzielić dla zachowania lokalnej pamięci.

20 lutego 2026 roku – zima wciąż dawała się we znaki mieszkańcom Oliwy. O mały włos nie doszło do tragedii, gdy uwagę przechodnia zwrócił ponad metrowej długości sopel lodu zwisający z dachu kamienicy przy ulica Alfonsa Liczmańskiego.
Dzięki czujności mieszkańca zagrożenie zostało w porę zauważone i zgłoszone do Straż Miejska w Gdańsku, co pozwoliło na bezpieczne usunięcie niebezpiecznego obiektu.
Źródło: staraoliwa.pl

W Pałacu Opatów w 1927 roku otworzono Państwowe Muzeum Historii Gdańska. Pierwszym dyrektorem został dr Erich Keyser. Był autorem wielu publikacji z historii Gdańska, ale też zwolennikiem przewartościowania metodologii historii w myśl nazistowskich założeń. Dowodził historycznych praw niemieckich do Gdańska i Pomorza Wschodniego. Ostatnie lata życia w Gdańsku mieszkał przy obecnej ulicy Liczmańskiego, w 1945 roku przeprowadził się do Niemiec. Zmarł 21 lutego 1968 roku.

Dzisiaj o godz. 18:00 przy ul. Żeromskiego 1-2 w Oliwie odbyły się drugie w cyklu warsztaty jogi kundalini i arteterapii organizowane przez Akademię Dobrego Życia oraz Tu i Teraz. Joga Kundalini Trójmiasto. Czakry to energetyczne centra w naszym ciele. Cykl jest nastawiony na poprawę samopoczucia, swobodny przepływ energii, doświadczenie mocno sensualne i świadomościowe. Jak czytamy na stronie organizatorów uczestnicy mogą brać udział w pojedynczych zajęciach lub doświadczeniu całego cyklu. Dzisiaj odbyły się zajęcia dotyczące II Czakry odpowiedzialnej za energię seksualną, relacje z innymi i kreatywność. Na kolejne zajęcia organizatorzy zapraszają w marcu. Zapisy pod nr tel: 505082817. Całość prowadzi Aneta Paluszkiewicz.

Oliwa płynie brudną wodą. Od dwóch dni mamy odwilż, kałuże głębokie "na cały but", niektóre studzienki wciąż osłonięte grudami topiącego się śniegu. Redaktorka Anna: przeszłam się dzisiaj do biblioteki i po drobne zakupy, wróciłam mokra do połowy łydek. Podobnie wyglądali mijani przechodnie, ale jakoś nie widziałam złości, czy irytacji. Piękną mieliśmy zimę, ale chyba wszyscy już jesteśmy zmęczeni śniegiem i przebijaniem się przez zaspy. Przez kilka dni będzie trochę płynącej wody, trochę brudnych grud śniegu, trochę błota, ale za parę dni poczujemy pierwsze powiewy wiosny. Zefir już nadyma policzki, a nimfa Chloris za chwilę zostanie przez niego zmieniona w rumianą Florę i zacznie sypać kwiatami. Tak naprawdę ten początek wiosny w mitologii jest pełen gwałtu i smutku. Piszcie, jeśli chcecie posłuchać tej opowieści. Zrobię sobie "dyżur z mitologią, historią i kawą" przy bukiecie kwiatów. I serdecznie zaproszę do rozmów o tym jak Grecy rozumieli zmianę pór roku.

Dzisiaj czwarta rocznica ataku Rosji na Ukrainę. Dokładnie trzy lata temu w Oliwskim Ratuszu Kultury odbyła się wystawa fotografii "Okaleczona Ukraina". Wtedy jeszcze byliśmy pełni chęci do pomocy, do organizowania pobytu uciekającym z terenów wojny rodzinom. Dzisiaj, w obliczu coraz bardziej powszechnej agresji w mediach światowych tym bardziej potrzebujemy skupić się na tych, którzy uciekając pozostawili bliskich, na dzieciach, które do dzisiaj pamiętają, że nie mogły zabrać swoich psów czy kotów, na kobietach, które przekroczyły granicę z Polską wiedząc, że są w ciąży z nieznanym rosyjskim okupantem. Ci ludzie wciąż żyją między nami. Jest trudno. Wszystkim. Wystawa w 2023 pokazała, jak bardzo blisko potrafimy być, jak chętnie rozmawiamy, jak czuli jesteśmy wobec krzywdy innego człowieka i jak wielka jest w nas chęć pomocy. Oby "efekt motyla" częściej zdarzał się w kierunku dobra.

W Księgarni Kameralnej Książka i Wino wydarzeń literackich nie brakuje. Dzisiejszy wieczór upłynął na pięknych rozmowach wokół niedawno wydanego albumu "Delta Wisły i Wysoczyzna Elbląska". Autor Michael Ganon opowiadał o swoim spojrzeniu na naturę, o inspiracjach, o potrzebie bycia artystą. 

Dzisiaj o godz. 13:00 kolejne oprowadzanie kuratorskie po wystawie "Olga Boznańska i…" Tym razem Oddział Sztuki Nowoczesnej w Pałacu Opatów zaprosił generację 60+. Goście zanurzyli się w świat znakomitego polskiego malarstwa przełomu XIX i XX wieku, czasów, gdy rodziła się sztuka nowoczesna. Oprócz rozmów o Oldze Boznańskiej mówiono także o Wyspiańskim, Chełmońskim, Michałowskim (wielkim malarzu romantyzmu i prekursorze nowych nurtów), Wojciechu Weissie i wielu innych. 

W Oliwskim Ratuszu Kultury znowu rozbrzmiały dźwięki lubianego przez naszych gości duetu: śpiewającej Asi Knitter i grającego na fortepianie Artura Jurka. "Piosenka jest dobra na wszystko" to wiele jazzowych standardów i utworów z dawnych lat, niegdyś śpiewanych przez Kalinę Jędrusik lub Ludmiłę Jakubczak. Zimny luty, zimna zima, a w sercach gości Ratusza - maj. Redaktorka Kroniki patrzyła na ludzi wychodzących z koncertu przytupując nogami podczas czekania na taksówkę. Wszyscy się uśmiechali. 

Dużym zainteresowaniem cieszyła się ekspozycja "Basil Alkazzi. Artysta i filantrop", pełna barw i emocji. Dzisiaj o godz. 11:00 Oddział Sztuki Nowoczesnej zaprosił gości do Pałacu Opatów na finisaż wystawy. Goście dopisali, ale część z nich tuż przed 12:00 przeszła po sąsiedzku do danego Spichlerza, czyli Muzeum Etnograficznego. Tam bowiem w ramach finisażu wystawy "Chełmowskiego wszechświat wyobrażony" odbył się performans "Cuda na ziemi".