Kronika Oliwska

Dzisiaj mijają 72 lata od otwarcia oliwskiego ZOO. Oficjalnie otwarto je 1 maja 1954 roku. Początkowo zamieszkiwały je tylko 43 zwierzęta (oraz kilka zwierząt gospodarskich), a sarny, lisy czy króliki podarowali mieszkańcy Trójmiasta. Dzisiaj oliwskie ZOO zajmuje teren około 125 hektarów, na których zamieszkuje prawie 800 zwierząt różnych gatunków. 

Grażyna Niemyjska, lokalna przewodniczka, z pasją śledzi wszelkie wiadomości dotyczące Oliwy. Z prasy (Danziger General - Anzeiger mit der "Olivaer Zeitung") z 1926 roku: Na podstawie doniesień: W maju 1926 roku gdańska prasa żyła „tragedią studencką w oliwskim lesie”. Przed sądem przysięgłych stanął student Georg Klingenberg, oskarżony o śmierć swojego kolegi Rolfa Eggersa po nocnej sprzeczce i tajemniczych strzałach w rejonie oliwskiego lasu i parku. Proces przyciągał tłumy, a świadkowie opowiadali o pojedynku, alkoholu, studenckich honorach i próbie zatarcia śladów po tragedii. Ostatecznie sąd nie uznał wersji o pojedynku ani zabójstwie, lecz skazał Klingenberga za spowodowanie śmierci oraz fałszerstwo i kradzież dokumentów ofiary. Wyrok: 3 lata i 1 tydzień więzienia – jedna z najgłośniejszych spraw kryminalnych przedwojennej Oliwy.

Majówka w tym roku rozpieściła nas słońcem i ciepłym wiatrem. Oliwianie zapełnili wszystkie kawiarnie i restauracje, spacerowali po parku, wokół oliwskich stawów, gdzie łabędzice już wysiadują jaja, po zoo, Dolinie Radości. Po kilku latach lodowatych podmuchów wiatru w pierwsze dni maja, znowu cieszyliśmy się przepiękną, wiosenną aurą. Teraz jeszcze tylko przydałby się drobny deszcz, żeby magnolie zbyt szybko nie straciły swoich płatków. 

Dzisiaj o godz. 11:00, jak w każdy poniedziałek Oliwski Dom Sąsiedzki zaprosił na otwarte konwersacje w języku angielskim. Każdy jest mile widziany, grupa się zmienia, a udział jest bezpłatny dzięki dofinansowaniu Miasta Gdańsk. 

Oliwski Dom Sąsiedzki działa tak aktywnie, że redaktorki Kroniki mogłyby zapełnić niemal całe kalendarium. Wybieramy wydarzenia, na które są jeszcze miejsca, bo odbywające się cyklicznie warsztaty malarskie czy grupa brydżowa są tak popularne, że chętni zapisują się na listy rezerwowe. Wszystkie wydarzenia organizowane przez Dom Sąsiedzki są inicjatywą mieszkańców, a ich realizację dzięki wsparciu finansowemu Miasta Gdańsk realizuje "Mała Madzia". Dzisiaj, jak w każdy wtorek o godz. 11:00 można było przyjść do biblioteczki sąsiedzkiej. Co w niej robić? Wypić kawę lub herbatę, skorzystać z księgozbioru, porozmawiać, a czasem spotkać się w ramach zorganizowanego eventu. Istnienie biblioteczki nie byłoby możliwe bez aktywnej wolontariuszki Basi.

Dziś o godz. 18:00 Oliwski Ratusz Kultury zaprosił na wernisaż malarstwa prof. Czesława Tumielewicza. Gości było mnóstwo, rodzina i przyjaciele dzielili się anegdotami z życia mistrza, rozmowom nie było końca. Artysta (ur. 1942) od 1971 roku do emerytury w 2013 pracował na gdańskiej ASP (wcześniej PWSSP). Jest wyjątkowo płodnym malarzem. Jego prace charakteryzuje niepowtarzalny styl i żywa kolorystyka. Wystawę zatytułowaną "Zawsze kolor" można oglądać do końca maja. // Pałac Opatów zaprosił dzisiaj o godz. 18:00 na wykład Kacpra Nadolskiego "Moda z portretów - w co dziś ubierałaby się Olga Boznańska?" Tematyka została omówiona na podstawie licznych portretów znajdujących się w zbiorach Muzeum Narodowego. Perspektywa kostiumologii jest ciekawa z punktu widzenia badaczy sztuki. Z ubioru możemy wyczytać wiele: status społeczny, tożsamość osoby sportretowanej, elementy kultury codzienności epoki, w której żyła postać z obrazu. Ubranie to pełnoprawny środek wyrazu, który od najstarszych znanych portretów po czasy współczesne określa charakter i relacje między ciałem a osobowością.

Kronika to także drobne niespodzianki, które spotykają mieszkańców Oliwy. Ela B., aktywnie działająca w Oliwskim Domu Sąsiedzkim przesłała dzisiaj taką ciekawostkę: "Ponoć poznajemy w życiu tylu ludzi, że każdego z nas w pewnym momencie dzieli pięć pośrednich kontaktów od prezydenta Stanów Zjednoczonych. Wczoraj na spotkaniu Rady Domu Sąsiedzkiego okazało się, że jeden z moich sąsiadów to dość dobry znajomy innej uczestniczki posiedzenia. Dziadek zaś owego sąsiada to wieloletni mieszkaniec Oliwy i bez wątpienia jeden z najstarszych mieszkańców Trójmiasta. Pan Drożdż kończy bowiem w tym roku 106 lat i cieszy się ponoć całkiem niezłą kondycją jak na swój wiek. Wiem to od mojej cioci, która stosunkowo niedawno przeprowadziła z nim długi wywiad opublikowany na portalu gdansk.pl. Oczywiście nie miała pojęcia, że jego wnuk mieszka nad nami. Ciekawe, ile jeszcze znanych mi osób zna też któregoś ze wspomnianych Drożdżów."

Wineshow Polskie Wino - kameralne wydarzenie w kameralnej kawiarni Książka i Wino odbyło się dzisiaj o godz. 19:00. Degustacja polskich win z winnicy Saganum sprawiła, że goście wychodzili z kawiarni uśmiechnięci nie tylko od wina, ale przede wszystkim z powodu ciekawych opowieści, rozmów i anegdot. Polskie wino od paru lat zaczyna się liczyć na światowych rynkach, zatem chyba warto zapoznać się z ofertą rodzimych winnic. Książka i Wino na tego typu wydarzenia zapraszają kilka razy w roku. Bilety do nabycia w księgarni. 

Rozszalała się wiosna w Oliwie. W parku nareszcie zakwitła wiśnia piłkowana, na ścianie dawnego klasztoru zaczyna kwitnąć glicynia. Cała Oliwa jest skąpana w magnoliach. A po zeszłotygodniowych deszczach zazieleniło się soczyście. Wspaniała jest wiosna, a przecież według starożytnych Greków (na przykład Hezjoda) wiosna pojawia się, bo Zefir zakochał się w nimfie Chloris, którą posiadł przemocą, ale zakochany w niej sprawił, że zmieniła się w boginię kwiatów, Florę. Każde piękno ma w sobie część smutku. 

Dzisiaj o godz. 18:00 odbył się kameralny wernisaż w księgarni "Książka i Wino". Artystka, Joanna Piłat chętnie i ze wzruszeniem opowiadała o swoich obrazach: "te dwa (prezentowane w drugiej sali kawiarni, na ścianie po lewej) malowałam jednocześnie. Są taką kwintesencją tytułu wystawy "Pomiędzy", wymyśliłam je jako opowieści pomiędzy światami, wahanie się między emocjami. Bycie "pomiędzy" jest dla mnie ważne, daje mi poczucie bezpieczeństwa, czasem sprawczości, siły, bo dokonuję jakiegoś wyboru". Wystawę malarstwa można oglądać do końca maja.

Dzisiaj w Oliwie (jak w całej Polsce) zaczynają się egzaminy ósmoklasisty. Wszystkim uczniom, nie tylko oliwskim, Kronika życzy lekkiego pióra, mało stresu i łatwych zadań. Dacie radę!

"A magnolie zaczynają już przekwitać…" - powiedziała dzisiaj pewna pani na przystanku przy ulicy Obrońców Westerplatte. Faktycznie, większość oliwskich magnolii zaczyna wypuszczać coraz więcej jasnozielonych liści, a płatki kwiatów opadają i brązowieją. Najlepiej trzymają swoje kwitnienie magnolie w parku, może z powodu wilgoci z potoku i rozlewających się stawów? Rozkwitanie - pełnia kwitnienia - przekwitanie. Jesteśmy jak kwiaty.

Ela Białonoga, oliwianka i aktywna wolontariuszka w Oliwskim Domu Sąsiedzkim: "Po sąsiedzku dla Oliwy, na Przymorzu, ma swoją siedzibę Fundacja Wspierania Inicjatyw Społeczno-Sportowych IMPULS. Dowiedziałam się o tym, bo przypadkiem znalazłam się dziś na zorganizowanym przez nią spotkaniu na temat szeroko pojmowanej mowy nienawiści. Wyszłam zdezorientowana. Po ponad dwóch godzinach przekazu o tym, jak nie należy wyrażać swoich poglądów w przestrzeni publicznej, na koniec pozwolono jednemu z mocno dorosłych uczestników pochwalić się inwektywami, których używa w sieci. Zrobił to kilkakrotnie bez stosownej reakcji ze strony organizatorów, czemu przysłuchiwała się grupa nastolatków. Cała teoria poszła w las."

Ponownie refleksja Eli Białonogi, wolontariuszki Oliwskiego Domu Sąsiedzkiego: "Po raz kolejny minęłam dziś dom państwa Wałęsów przy Polanki i jak zawsze zamarzyłam o rozmowie z panią Danutą. Odkąd przeczytałam jej autobiografię myślę o tym, co napisała pod jej koniec. Męczy ją bowiem niepewność, czy mogła w jakiś sposób, jako matka, zapobiec tragicznym losom niektórych z potomków. Chciałabym móc spróbować ją przekonać, że nie mogła. Z tego co napisała wcześniej wynika, że dała wszystkim dzieciom jednakowe podstawy wystarczająco dobrego wychowania. Na ich wykorzystanie rzadko który rodzic ma jakikolwiek wpływ."

"Kocham południowe rytmy, polećmy do Portugalii... albo chociaż do Hiszpanii" - mówiła do pana z kilkudniowym zarostem śliczna dama po wyjściu z Kameralnego Koncertu Flamenco, który odbył się dzisiaj o godz. 20:00 w księgarni Książka i Wino. Redaktorka Anna akurat wracała z wieczornego podziwiania morza ze wzgórza Pachołek, gdy goście wychodzili z księgarni. Wydarzenie, jak wiele kameralnych koncertów organizowanych w tym miejscu, było biletowane. Zaśpiewała Monika Clavijo, a na gitarze zagrał Jakub Wagner. 

Noc Muzeów w Gdańsku i Noc Muzeów w Oliwie! Jak co roku przed muzeami i instytucjami kultury ustawiły się kolejki. Wydarzenie jest fenomenem wartym socjologicznych badań (jeśli już takie nie powstały), ale nas, oliwian, nie dziwi. Przecież Oliwa kulturą stoi! Podczas Nocy Muzeów w naszej dzielnicy można było skorzystać z oferty Pałacu Opatów (oddział MN), Muzeum Etnograficznego, kilku komercyjnych galerii sztuki, księgarni, pracowni artystycznych i kawiarni. 

Po "zimnej Zośce" nadal zimno. Przez prawie cały dzień Oliwa była skąpana w słońcu, ale wiatr przenikał do skóry. Wieczorem redaktorka Anna wybrała się na krótki marsz do siłowni na powietrzu - jak Grecy, którzy po wysłuchaniu poezji dbali o ciało - ale zimno było zbyt przenikliwe, by być Grekiem. "Żeby mi tylko glicynia nie przemarzła".

W maju 1907 roku działające w Oliwie Stowarzyszenie św. Elżbiety zatrudniło dwie pielęgniarki, które zamieszkały w domu pod Pachołkiem i objęły opieką chorych mieszkańców. Równocześnie utworzono ochronkę dla dzieci. Stowarzyszenie, założone z inicjatywy ks. Franciszka Salezego Schrötera, skupiało już około 400 członkiń i prowadziło szeroką działalność dobroczynną. Z ich funduszy i dzięki organizowanym bazarom charytatywnym przygotowano warunki do osiedlenia się w Oliwie sióstr elżbietanek, które przybyły tu w 1910 roku.

19 maja 1981 r. w Spichrzu Opackim w Oliwie otwarto wystawę tkanin i kobierców z kolekcji rodziny Kulczyckich, wypożyczoną z Muzeum Tatrzańskiego w Zakopanem. Na ekspozycji zaprezentowano cenne zabytkowe tkaniny orientalne pochodzące z różnych regionów Azji. Wystawa stanowiła ważne wydarzenie kulturalne, umożliwiając mieszkańcom Oliwy kontakt z unikatowymi dziełami sztuki i przybliżając bogactwo kultur Wschodu.

Pod koniec maja 2013 r. na wzgórzu Pachołek w Oliwie ustawiono tablicę informacyjną opisującą historię i walory tego popularnego punktu widokowego. Inicjatywa została zrealizowana przez PTTK. Pachołek jest ważnym miejscem na trasie dwóch znakowanych szlaków turystyki pieszej – Kartuskiego i Skarszewskiego, a tego typu tablice ułatwiają turystom poznawanie historii Oliwy oraz orientację w terenie.

W ramach projektu "Kinoterapia" organizowanym przez DKF Miłość Blondynki widzowie mieli dzisiaj szansę obejrzeć film "Wartość sentymentalna". Redaktorka Anna: odkrywam kino skandynawskie opowiadające o młodych ludziach, pogubionych w świecie, poszukujących siebie, zdezorientowanych nawet w wieku ponad trzydziestu lat, gdy inni wokół mają stabilizację, oparcie w bliskich, a przede wszystkim świadomość tego, kim są i co chcą w życiu robić. A przynajmniej czego nie robić. U bohaterek kina skandynawskiego są zmagania z religią na zasadzie różnorodności, i religii, i podejścia do wiary. "Wartość sentymentalna" pokazuje takie bohaterki, każdą inną, fizycznie i psychicznie, każdą z punktu widzenia samej siebie i głównej postaci męskiej, czyli wieńczącego swoją filmową karierę znakomitego, grającego emocje mięśniami twarzy (szok, jak to działa), potrzaskanego, skrzywdzonego i świadomego swoich katastrofalnych błędów ojca. Film toczy się niespiesznie, bez spektakularnych kadrów nastawionych na innowacje technologiczne kina czy silenie się na artyzm. Dla mnie to było totalne doświadczenie: obraz, dźwięk, światło, fabuła, pojedyncze wątki, emocje, a nawet terapia."

W Oliwie nareszcie nawet noce ciepłe. Rozszalała się zieleń, wszędzie pachną bzy, magnolie przekwitają, ale ich gałęzie pokrywają się liśćmi, tu i ówdzie zakwitły glicynie. Ptaki już chyba w większości połączyły się w pary, ale niesamowite trele o poranku każą przypuszczać, że samczyki wciąż jeszcze wabią ptasie damy. Oliwa wypiękniała, a oliwianie chodzą (jakby) wolniej. Napawamy się wiosną do upojenia. 

Oliwianka Ela B.: "Dziś dzień otwarty w jednej z nowych inwestycji mieszkalnych Invest Komfortu przy Wita Stwosza. Elewacje budynków biją po oczach swoją bielą od ziemi po szczyty dachów i mogą być przez to kontrowersyjne. Ich architektura jest jednak raczej neutralna, a zagospodarowane mieszkania i balkony powinny w przyszłości ocieplić wizerunek osiedla. Wnętrza mieszkań, które obejrzałam, moim zdaniem nie usprawiedliwiają ich astronomicznych cen. Przy czym śmiem twierdzić, że mam w tej kwestii duże rozeznanie. Chyba nie jestem w swojej opinii odosobniona, bo u nikogo w mojej grupie zwiedzających Wita 77 nie zauważyłam reakcji typu „wow” w żadnym z lokali. Osobiście cieszę się, że nikomu nie pozazdroszczę tego adresu :)".

Cosma Gallery (stała siedziba galerii przy Grottgera róg Tetmajera) zaprosiła dziś na dzień otwarty do apartamentów przy ul. Jelitkowskiej 16. Inwestycję zrealizował deweloper Nieruchomości OSSA, a Cosma Gallery zaproponowała aranżację przestrzeni łącząc architekturę, emocje i sztukę. 3-kondygnacyjny apartament pokazoway zaprojektowano według motywów: Kwiaty - Ciało - Przestrzeń. W godzinach od 11:00 do 19:00 odwiedzający mogli także obserwować przy pracy zaproszoną na wydarzenie artystkę krakowską Ilonę Herc. Jej prace to rozważania na temat człowieka uosabianego na obrazach najczęściej jako dziewczynka skonfrontowana z ogromem przestrzeni, świata, nieskończoności. Każdy z odwiedzających miał chyba poczucie, że może być dziewczynką, która staje przed wyborami, nieskończonymi, bo taki jest dzisiejszy świat. Wydarzenie uwiecznił bankiet dla zaproszonych gości.

25 maja 1296 r. książę inowrocławski Leszek, bratanek Władysława Łokietka, wystawił w Gdańsku dokument potwierdzający prawa własności i dobra ziemskie należące do cystersów z Oliwy. Akt ten umacniał pozycję gospodarczą opactwa oliwskiego oraz potwierdzał jego znaczenie jako jednego z najważniejszych ośrodków religijnych i gospodarczych Pomorza.
Źródło: Mirosław Gliński, Jerzy Kukliński, „Kronika Gdańska”, t. I (997–1945), Gdańsk 1998.

Dzisiaj o godz. 9:00 w auli Jana Pawła II przy ul. Biskupa Edmunda Nowickiego w Oliwie rozpoczęła się Ogólnopolska Konferencja Naukowa "Czas burzenia i czas budowania. Wokół stulecia biskupstwa gdańskiego (1925-2025)". Zapowiedziano bogaty program w dziesięciu sekcjach tematycznych, między innymi, archiwalia w Polsce, rola zakonów męskich i żeńskich, sztuka sakralna, mniejszości wyznaniowe czy obecność języka kaszubskiego. Wstęp wolny, zatem każdy mógł wysłuchać referatów, a następnie wziąć udział w dyskusji. 

W maju 1938 roku, po rezygnacji biskupa gdańskiego Edwarda O’Rourke’a, rezydującego w Oliwie, jego następcą został Karl (Carl) Maria Splett. Zmiana na stanowisku ordynariusza diecezji gdańskiej nastąpiła w okresie narastających napięć politycznych w Wolnym Mieście Gdańsku i otworzyła nowy rozdział w historii Kościoła gdańskiego.
Źródło: Mirosław Gliński, Jerzy Kukliński, „Kronika Gdańska”, t. I (997–1945), Gdańsk 1998.

Oliwski Ratusz Kultury zaprosił dzisiaj na otwarty wykład Anny Cirockiej "Kwiaty, gołębie, koguty. Krótka historia sztuki ludowej a współczesna moda". Rzeczywiście krótko, co sama prowadząca przyznała, kiedy sięgając po ludowe motywy musiała się ograniczyć do najbliższych nam kaszubskich, a następnie omawiając pokrótce jedynie kulturę Podhala i wycinanki wilanowskie. Przewidywalnie emocje rozpaliły takie postacie jak Zofia Stryjeńska i Stanisław Wyspiański. Część osób zapisała się na "warsztaty wycinankowe", które Ratusz Oliwski organizuje w najbliższym czasie. Informacje na stronie i w mediach społecznościowych.

W Pałacu Opatów odbyło się uroczyste otwarcie wystawy „Rzeźby wśród zieleni. 50 lat Galerii Współczesnej Rzeźby Gdańskiej w Parku Oliwskim”. Galeria powstała w 1976 roku dzięki współpracy Muzeum Narodowego w Gdańsku, gdańskiego okręgu Związku Polskich Artystów Plastyków, Miasta Gdańska oraz ówczesnego Miejskiego Przedsiębiorstwa Budowy i Konserwacji Terenów Zieleni - dzisiejszego Gdańskiego Zarządu Zieleni. Autorami prac są wybitni artyści i artystki związani z Gdańskiem oraz gdańską uczelnią artystyczną, m.in. Stanisław Horno-Popławski, Adam Smolana, Henryk Lula, Zygmunt Kępski czy Irena Zabrocka. Twórcy sami wybierali miejsca i tematy swoich dzieł, dzięki czemu rzeźby od początku były projektowane z myślą o dialogu z parkową przestrzenią. Dla nas, oliwian, wystawa ma szczególny wymiar. Z Parkiem Oliwskim oraz licznymi rzeźbami rozmieszczonymi w jego alejach i zakątkach wiąże się wiele osobistych wspomnień – spacerów, spotkań i codziennych chwil spędzanych w jednym z najpiękniejszych miejsc naszej dzielnicy. Rzeźby od lat stanowią nieodłączny element krajobrazu parku, będąc świadkami historii i życia kolejnych pokoleń mieszkańców Oliwy.

29 maja 1988 r. zmarł Lech Zalewski, architekt i absolwent Politechnika Gdańska. Był cenionym projektantem związanym z Gdańskiem i Oliwą, współtwórcą wielu obiektów użyteczności publicznej, w tym hal i sal sportowych Akademii Wychowania Fizycznego i Sportu. Jego działalność projektowa przyczyniła się do rozwoju infrastruktury sportowej i architektonicznej regionu.
Źródło: Mirosław Gliński, Jerzy Kukliński, „Kronika Gdańska”, t. I (997–1945), Gdańsk 1998 oraz materiały biograficzne dotyczące Lecha Zalewskiego.

30 maja 1988 r. oddano do użytku odremontowany Spichlerz Opacki w Oliwie, który stał się siedzibą Muzeum Etnograficznego. W zabytkowym budynku urządzono stałą ekspozycję poświęconą kulturze materialnej Kaszub i Kociewia. Otwarcie muzeum wzbogaciło ofertę kulturalną Oliwy oraz przyczyniło się do popularyzacji dziedzictwa regionalnego Pomorza. Co ciekawe, przed przeprowadzką do Spichlerza Opackiego w 1988 roku zbiory etnograficzne znajdowały się w Pałacu Opatów w Oliwie. Oddział Etnografii został tam przeniesiony w latach 60. XX wieku i przez ponad dwadzieścia lat prowadził działalność wystawienniczą, naukową i edukacyjną właśnie w Pałacu Opatów.
Źródło: Mirosław Gliński, Jerzy Kukliński, „Kronika Gdańska”, t. II (1945–2000), Gdańsk 2006.

Dzień Dziecka w Oliwie okazał się być barwny, przyjazny dla wszystkich, łączący oliwian i mile widzianych gości. Rynek Oliwski zmienił się w królestwo dzieci, które sprzedawały zabawki, gry, lemoniadę, ciastka, książki… Były też wymiany puzzle za figurki, zestaw figurek za grę planszową. Oliwski Dom Sąsiedzki zapraszał na wymianę roślin doniczkowych, puzzli i informował o wszelkich działaniach i aktywnościach dedykowanych dzieciom, tym małym i większym. // Redaktorka Anna pozwala sobie tutaj przytoczyć słowa pewnego uroczego pana, który serdecznie zapraszał do kupowania lemoniady wyrobu swojego wnuka i babeczek wypieku swojej żony. Opowiadał, że "ja byłem studentem, a ona była wtedy w podstawówce. Widzi pani tę obrączkę? To 48 lat razem, z tego 10 przed obrączką, ale przecież liczy się całość. Poznaliśmy się, oczywiście, później, oboje jako dorośli ludzie."