Kronika Oliwska

W niedzielę, 1 czerwca 1798 roku, w pałacu opackim w Oliwie opat klasztoru cystersów, Karl Johan von Hohenzollern, gościł króla pruskiego Fryderyka Wilhelma III. Monarcha przybył do Gdańska dwa dni wcześniej, 30 maja 1798 roku.
Źródło: Mirosław Gliński, Jerzy Kukliński, Kronika Gdańska, t. I: 997–1945, Gdańsk 1998.

Wszystkim dzieciakom, małym i dużym Kronika Oliwska składa serdeczne życzenia. Zachowajcie w sobie cząstkę dziecka na całe życie. Dorosłość ma większą wartość wtedy, gdy potrafimy czasem "trochę bywać dzieciakami". 

W czerwcu 1867 roku Zarząd Towarzystwa Opieki nad Sierotami zakupił dawną posiadłość H.F. Schopenhauera w Oliwie przy ul. Polanki 123, tzw. III Dwór, z przeznaczeniem na sierociniec. Nabyto również sąsiedni budynek, który przeznaczono na warsztaty rzemieślnicze dla wychowanków. Utworzenie placówki zapewniło osieroconym dzieciom nie tylko opiekę i wychowanie, lecz także możliwość zdobycia praktycznych umiejętności zawodowych, ułatwiających im samodzielne życie.
Źródło: Mirosław Gliński, Jerzy Kukliński, Kronika Gdańska, t. I: 997–1945, Gdańsk 1998.

Dzisiaj o godz. 18:00 Oliwski Ratusz Kultury zaprosił na wernisaż wystawy rzeźby Danki Jarzyńskiej, artystki - wyspiarki, która pracuje w materiałach naturalnych: czarnym dębie, granicie, marmurze, różnych rodzajach drewna, ale też w stali i ceramice. Tytuł wystawy to "Czernie, Spękania, Bliki". Na wernisażu był tłum, a artystka chętnie dzieliła się swoimi doświadczeniami z pracy. Rozmowom nie było końca, ale panie wolontariuszki jak zawsze były uśmiechnięte i dolewały wody i wina. 

100 lat Oliwy w Gdańsku! Wystawa poplenerowa jako efekt pracy wielu artystów zrealizowana przez fundację Wspólnota Gdańska zgromadziła na dzisiejszym wernisażu tłumy. Zaprezentowano dzieła malarskie wykonane przez artystów w plenerach Oliwy przez ostatnie tygodnie oraz monumentalne sztandary inspirowane przestrzenią Parku Oliwskiego. To autorskie interpretacje historii naszej dzielnicy, która 1 lipca 2026 roku będzie obchodziła setną rocznicę inkorporacji do Gdańska. 

Dzisiaj Święto Wolności i Praw Obywatelskich upamiętniające pierwsze częściowo wolne wybory w 1989 roku. Dodatkowo wierni obchodzili dziś Boże Ciało, święto sięgające historią XIII wieku, bo to wówczas, podczas Soboru Laterańskiego przyjęto dogmat o przemianie chleba i wina w ciało i krew Chrystusa. Ogłoszenie tego dogmatu sprawiło, że stopniowo zwiększał się kult Eucharystii jako dowodu na stałą obecność Boga na ziemi. Pierwsza procesja eucharystyczna odbyła się w 1246 roku, ale później przez pewien czas zaprzestano świętowania, uznając je za herezję. Po kilkudziesięciu latach Boże Ciało wróciło, już z ułożeniem liturgii i tekstów odczytywanych podczas świętowania, których napisanie papież zlecił św. Tomaszowi z Akwinu. W Polsce Boże Ciało obchodzimy od 1320 roku, początkowo w diecezji krakowskiej, ale od 1420 we wszystkich polskich. Wiele osób uważa dzisiaj, że to święto zawłaszczone wierzeniom i zwyczajom pogańskim, a badacze religii wskazują na grecką filozofię jako silnie oddziałującą na ówczesny kształt Święta Bożego Ciała.
Od czasów funkcjonowania opactwa cysterskiego uroczystość Bożego Ciała należała do najważniejszych świąt religijnych obchodzonych w Oliwie. Po uroczystej Mszy Świętej z kościoła opackiego wyruszała procesja z Najświętszym Sakramentem, w której uczestniczyli zakonnicy, mieszkańcy oraz przedstawiciele okolicznych wspólnot. Trasa prowadziła do czterech ołtarzy ustawianych i dekorowanych przez wiernych zgodnie z wielowiekową tradycją Kościoła. Procesje te były nie tylko publicznym wyznaniem wiary, lecz także ważnym wydarzeniem integrującym społeczność Oliwy.

Przeciętnemu oliwianinowi Boże Ciało zapewne kojarzy się z procesją i dziećmi sypiącymi płatki kwiatów. Choć może się mylimy?

Długi weekend w Oliwie. Nasza dzielnica zapełniła się po ostatnie ławki w parku i ostatnie krzesła w restauracjach. Na ulicach ludzi tłum.

Dzisiaj o godz. 21:30 ruszyło Kino nad Stawem Młyńskim w Oliwie. Będzie to cykl dziesięciu spotkań realizowanych w każdą sobotę aż do 15 sierpnia. Pod gołym niebem będzie można oglądać filmy, dodatkowo czując się jak na pikniku. Przewidziano pełną dostępność, czyli audiodeskrypcje dla osób niewidomych, tłumaczenie na PJM, pętlę indukcyjną oraz strefę ciszy, z dala od głośników dla tych, którzy czują się przebodźcowani. Nowinką będzie rodzaj kroniki filmowej, czyli projekt edukacyjny "Oliwa w kadrze", co oznacza 5-minutowe projekcje przed każdym filmem. W nich lokalni przewodnicy, historycy, społecznicy i przedstawiciele oliwskich instytucji opowiedzą o unikalności Oliwy, o historii pobliskiego wzgórza Pachołek czy o dziejach Stawu Młyńskiego. Dzisiaj pierwsi widzowie obejrzeli film "Cudowny chłopak" w reż. Stephena Chbosky'ego. 

W kameralnej księgarni "Książka i Wino" odbył się dzisiaj o godz. 17:00 wernisaż malarstwa Andrzeja Rogowskiego. Tytuł wydarzenia "Barwy namiętności", a na ścianach zrobiło się nad wyraz kolorowo i letnio. Księgarze przypominają, że można u nich nabyć mnóstwo książek o sztuce, tak naukowych jak powieści czy fabularyzowanych biografii artystów. 

Ela, Oliwianka: "W poniedziałki i wtorki Olivia Centre udostępnia seniorom swój taras widokowy bez opłaty. Po raz pierwszy z tej oferty skorzystałam. Warto było przy tej okazji zaplanować kameralne spotkanie, bo w poniedziałki za dwie pizze płaci się jak za jedną. Ceny pizzy nie są tam co prawda niskie i nawet jedna kosztuje sporo powyżej średniej, ale osobiście nigdzie indziej w Gdańsku nie doznaję takiego poczucia luksusu przy konsumpcji, jak w restauracji 32. piętro. Z przeszkleniami po podłogę, oczywiście nie jest to miejsce dla cierpiących na lęk wysokości."

W poniedziałek, 10 czerwca 1918 roku, władze wojskowe skonfiskowały z małych organów w katedrze oliwskiej cynowe piszczałki o łącznej wadze 78,7 kg. Rekwizycja była częścią prowadzonej podczas I wojny światowej akcji pozyskiwania metali na potrzeby przemysłu zbrojeniowego. Dzięki staraniom parafii udało się jednak uchronić przed konfiskatą piszczałki wielkich organów, stanowiących jeden z najcenniejszych zabytków świątyni.
Źródło: Zygmunt Iwicki, Kronika parafii (katedralnej) w Oliwie (1904–1945), Gdańsk 1999.

Wycinanka z Karoliną Mioduszewską to wydarzenie, na które obowiązywały zapisy. W ramach Oliwskiej Akademii Sztuki w edycji wiosennej uczestnicy mogli wykonać wycinanki inspirowane kulturą ludową. Okazało się, że tworzenie tego typu dzieł, które wielu z nas kojarzą się z dzieciństwem, może być pasjonującym zajęciem. Artystka zaprezentowała różne, tradycyjne techniki wycinania papieru oraz zasady projektowania wycinanek. To, co powstało podczas spotkania zostanie zaprezentowane na specjalnej wystawie w grudniu tego roku.

Teatr przy stoliku realizowany dzięki działalności Oliwskiego Domu Sąsiedzkiego wpisał się już na stałe w kalendarium naszej dzielnicy. Tym razem aktorzy zmierzyli się z "Lekcją", sztuką  rumuńskiego dramaturga E. Ionescoa. Widzowie przybyli tłumnie, jak zawsze. 

Oliwski Dom Sąsiedzki zaprosił dziś o godz. 11:00 na ponadczasową opowieść o królu Maciusiu I na podstawie powieści Janusza Korczaka. Mali i duzi widzowie z empatią śledzili losy bohaterów. Czy ktoś z czytelników Kroniki pokusiłby się o sprawdzenie, ile teatrów grało już spektakle o królu Maciusiu I?

Leje deszcz, płynie woda, stoją kałuże, ludzie znikają pod kolorowymi parasolkami, a kaloszy w sklepach brak. Cieszy się przyroda, a oliwianie pędzą od miejsca do miejsca nie oglądając się za siebie, zmoczeni do kolan. Deszcz przyda się naszym oliwskim drzewom, kwiatom, trawie. A mimo to tęsknie wypatrujemy słońca.

15 czerwca 1943 roku w Rzymie zmarł biskup Edward O'Rourke, wybitna postać związanej z historią Gdańska i Oliwy W Rzymie przebywał od 1939 roku, zmuszony do opuszczenia swojej diecezji w obliczu zawieruchy wojennej.
Biskup O'Rourke odegrał znaczącą rolę w życiu religijnym i społecznym Gdańska, szczególnie w okresie międzywojennym. Jego działalność w Oliwie, gdzie znajduje się słynna katedra i opactwo cysterskie, miała ogromne znaczenie dla umacniania tożsamości katolickiej w regionie. Jego zaangażowanie w sprawy wiernych i troska o rozwój duchowy społeczności uczyniły go postacią szanowaną i pamiętaną.
Źródło: Mirosław Gliński, Jerzy Kukliński, Kronika Gdańska, Tom I - 997-1945, Gdańsk 1998.

16 czerwca 1978 roku po raz pierwszy udostępniono zwiedzającym zabytkową Kuźnię Wodną w Oliwie. Wówczas był to Oddział Muzeum Techniki w Warszawie. Muzeum Gdańska przejęło miejsce dopiero w 2018 roku i z tej okazji, także 16 czerwca, odbyła się prezentacja kucia dawnej broni oraz zdobienia ich opraw, ale w Ratuszu Głównego Miasta. Pan Krzysztof Panas, który na zgłębianie techik kucia poświęcił 20 lat życia podzielił się ciekawymi historiami. Podczas spotkania okazało się, że jego techniki podpatrują także japońscy mistrzowie. Pokaz kucia miecza samurajskiego odbył się następnego dnia 2018 roku w Kuźni Wodnej. 

Dzisiaj o godz. 10:00 w Galerii Sztuki Nowy Warzywniak odbyło się oprowadzanie kuratorskie po wystawie rzeźby Danki Jarzyńskiej. Sama artystka dużo opowiadała o tym, jak czuje materię rzeźbiarską, jak wydobywa z niej formę, co ją inspiruje, a co ogranicza. Kuratorka wystawy Anna Cirocka podzieliła się z gośćmi refleksjami na temat rozumienia sztuki współczesnej i poddała pod ciekawą dyskusję samą funkcję kuratorki. Serdecznie dziękujemy uczestnikom za ciekawe rozmowy i zapraszamy na kolejne wydarzenia w galerii.

Dzisiejsza refleksja oliwianki Eli B.: "Od czasu do czasu rozmawiamy w Oliwskim Ratuszu Kultury w grupach konwersacyjnych o tym, jak zmienia się Oliwa. Regułą jest, że te zmiany oceniane są na gorsze. Kiedy jednak zapytać o konkrety, okazuje się, że właściwie chodzi tylko o korki. Te uliczne, nie edukacyjne. Tymczasem wynikają one nie ze zmian w Oliwie, ale z masowego jeżdżenia samochodami do i po pracy poza centrum miasta, bo najczęściej chodzi o ruch na dojazdach do Spacerowej. Wielu chciałoby w tym temacie i zjeść, i mieć przysłowiowe ciastko. Miasta nie dogęszczać, ale ograniczyć transport. Obawiam się, że to niewykonalne."

Kolejna refleksja aktywnej oliwianki Eli B.: "Mieszkańcy domów przy Mściwoja II mają duży problem. Jeden z Radnych miasta, mieszkaniec odległej od Oliwy dzielnicy, skutecznie forsuje kolejne inicjatywy ograniczające na tej ulicy liczbę miejsc parkingowych, które bez szkody dla nikogo funkcjonują tam odkąd pamiętam. Na nic grupowe protesty i brak logicznych argumentów ze strony pana Mickuna. Byłam świadkiem jednego z protestów. Uczestniczyło w nim ponad dwudziestu okolicznych Gdańszczan, a ich racjonalne wypowiedzi zostały po prostu zignorowane przez władze kilku miejskich instytucji. Ze strony tychże nie usłyszałam ani jednego równie sensownego uzasadnienia urzędowych decyzji w tej sprawie. Nie mam wątpliwości, że wynikają one li tylko z niezrozumiałej dla mnie mnie ambicji pana radnego i jego kolegów." Jakie macie zdanie w tej kwestii? Redaktorki Kroniki przypominają, że każdy z Was może tu podzielić się przemyśleniami na temat tego, co dzieje się w Oliwie. Choćby było to wspomnienie spaceru. Zachęcamy! Piszcie do nas na m.majchrzakowska@wspolnotagdanska.pl

Dzisiaj drugi dzień IV Jarmarku Cysterskiego i jednocześnie cotygodniowy pchli targ. W myśl maksymy "ora et labora", czyli módl się i pracuj Dom Zarazy zaprosił na świętowanie i przypominanie historii Oliwy. Można było uczestniczyć w wielu warsztatach, odwiedzić kramy z rękodziełem, zrobić sobie stylizowane zdjęcie w foto-budce, posłuchać opowieści o Oliwie oraz koncertów, spróbować fechtunku, kaligrafii, sztuki władania mieczem, obejrzeć spektakl teatralny, zapoznać się z technikami tkackimi, zielarstwem, kowalstwem, obejrzeć film o ostatnim opacie Jacku Rybińskim i posłuchać wywiadu z jego twórczynią Anną Mydlarską... ach, było wiele i dla każdego. Na pchlim targu kusiły starocie i dobre rzemiosło artystyczne. Można było nabyć kieliszki ze szkła z Murano, albo projektu Zbigniewa Horbowego. Sprzedawano używane ubrania, rękodzieło, w tym torby, kosmetyczki, biżuterię, świece. Na szczęście pogoda była dzisiaj wspaniała, aż do około 16:00, gdy z południa rozbrzmiały grzmoty. Deszcz przydał się naszej Oliwie.

Alerty od rana, że niby burze, że wiatry, że przerwy w dostawie prądu… a w Oliwie upał, wyludniło się (na plażę pojechaliście, Oliwianie?), wiaterek ledwo szemra w drzewach. Może w nocy powieje i popada. Tymczasem zapowiada się śliczny zachód słońca, można się chyba przejść na Pachołek, albo chociaż złapać parę kadrów w parku. A Wy? Co robicie w ciepłe, czerwcowe wieczory?

Dzisiaj zabrakło koncertu organowego w południe. Redaktorka Anna: byłam tak zmęczona pracą, stukaniem w klawiaturę od szóstej dwadzieścia, że tuż przed południem szybko wskoczyłam na rower i pojechałam do katedry posłuchać organów i - trochę dziwnie, ale - wyciszyć głowę. Niestety, dzisiaj z powodu święceń diakonatu koncerty nie odbyły się. Za to park rozbujał się zielenią w ciepłym, czerwcowym wietrze. Zupełnie inaczej niż wczoraj, w lepkim powietrzu przed burzą. Ale! Co tam! Burza złapała mnie w drodze do Gdyni, wielkie bąble na ulicach i chodnikach, woda płynąca ulicami... Jak fajnie, cała przyroda się cieszy. I to dlatego dzisiaj w parku było tak soczyście zielono. Jutro. Jutro posłucham organów.

Tego dnia w Kuźni Wodnej w Oliwie Oddziale Muzeum Gdańska odbył się Dzień Wędkarza. W ramach świętowania wykuwano haczyki, haki i inne narzędzia do łowienia ryb. Największe haki pozostały na ekspozycji muzealnej, ale mniejsze wkrótce będzie można kupić. Amatorzy wędkarstwa zapewne już szykują zaskórniaki. 

Oliwianka Ela B.: "Trójmiasto nie jest szczególnie ważnym ośrodkiem artystycznym na mapie naszego kraju, ale jak się chce, zawsze można tu nacieszyć oko niezłą sztuką. A często wręcz sztuką najwyższych lotów. Za taką, na przykład, osobiście uznałam rzeźby Stanisława Gierady, które można było przez ostatni miesiąc podziwiać w holu Olivia Star. Gdybym miała na zbyciu kilkadziesiąt tysięcy złotych, bez wahania spróbowałabym zakupić kilka jego prac." Redakcja przychyla się do opinii Eli, Stanisław Gierada w nieco humorystyczny, a jednocześnie pełen szacunku sposób opowiada o ciele i cielesności (głównie) kobiety. 

Oliwianka Ela B. powoli staje się współtwórczynią Kroniki. Dostarcza redakcji sporo materiałów dotyczących różnych wydarzeń bieżących w Oliwie, ale - co szczególnie cenne - także informacji osobistych, przemyśleń, refleksji. Te przecież są mikrohistoriami. Dzisiaj: "Są fragmenty ulicy Stary Rynek Oliwski, na których funkcja lokali użytkowych zmienia się jak w kalejdoskopie. Niedawno pojawiła się nowa cukiernia w miejsce kebaba, a już nie pamiętam, co było w tym miejscu przed fast foodem, bo ten nie utrzymał się zbyt długo. Niestety, nie ubywa pustych lokali, które popadają w coraz większą ruinę. W ostatnich tygodniach zakończył działalność sklep zielarski, który dla mnie był tam od zawsze. Wszystkie nowe miejsca oferują jakąś formę gastronomii. Kolejne pod względem liczebności na małym obszarze, są trzy sklepy ze starzyzną. Ciekawam, jak długo przetrwają twarde warunki wolnego rynku."

Dzisiaj o godz. 18:00 w dawnym spichlerzu, czyli obecnym Muzeum Etnograficznym odbył się wernisaż wystawy "Krajobrazy tekstylne. Wystawa Knots and Patterns". To prace wykonane w ramach międzynarodowego projektu poświęconego dziedzictwu tekstylnemu Pomorza, greckiego Epiru i słoweńskiej Gorenjskiej. Wystawę można oglądać do 30 sierpnia. 

Czy wiecie, że letnie koncerty w altanie w Parku Oliwskim w tym roku odbywają się już po raz trzydziesty? W każdą sobotę o godz. 12:00 można przyjemnie posłuchać muzyki w otoczeniu starych drzew. Dzisiaj odbył się koncert z okazji 100-lecia przyłączenia Oliwy do Gdańska. 

Dziś o godz. 19:00 scena Oliwskiego Ratusza Kultury zaprosiła na koncert zespołu Old Jazz Orchestra. Pod tytułem "Radosny Dixieland z Trójmiasta" kryło się energetyczne połączenie młodzieńczej radości z wieloletnim doświadczeniem zespołu. Jak podają media, muzycy od pierwszych dźwięków "porwali" publiczność. 

Dzisiaj rozpoczął się najstarszy festiwal organowy w Polsce - Międzynarodowy Festiwal Muzyki Organowej. Koncertów znanych muzyków będzie można wysłuchać w Archikatedrze we wtorki i w piątki o godz. 20:00. Dodatkowo na telebimie można obserwować pracę rąk i nóg wirtuozów. Wydarzenie potrwa do 25 sierpnia.

Dzisiaj, 31.06.2026 w Sopotece, odbył się finisaż wystawy "Kim człowiek" autorstwa grupy fotograficznej Foto Bziki, działającej przy Oliwskim Domu Sąsiedzkim.
Autorzy zdjęć oraz goście spotkali się, aby wspólnie podsumować projekt i podzielić się wrażeniami. Wystawa, prezentująca różnorodne spojrzenia na temat człowieczeństwa, wzbudziła duże zainteresowanie i refleksję wśród odwiedzających.
Gościem specjalnym finisażu była znana fotografka Krystyna Serafina Andryszkiewicz. W swojej inspirującej opowieści podzieliła się cennymi wskazówkami i odpowiedziami na tytułowe pytanie wystawy - "Kim człowiek?". Jej doświadczenia i przemyślenia dostarczyły uczestnikom głębszego zrozumienia tematu oraz zachęciły do dalszych poszukiwań artystycznych.